This Land:
Geschiedenis van Disneys leven en themaparken

Places in this Land:
Disneys Levensverhaal
Ontstaan Eerste Themapark
De Universele Beeldtaal
De Ideale Stad
Vermaak-Architectuur
Progress City
EPCOT / Project X
Architecten Jet-Set

Previous Land:
Inleiding

Next Land:
Disneyficatie in de moderne samenleving en hedendaagse Westerse architectuur..

Back to the Hub

Hoofdstuk 1

De geschiedenis van Disneys leven en themaparken

1.1 Het Levensverhaal van Walt Disney

De meeste boeken, artikelen, films en documentaires die over Disney handelen, gaan niet over de mens Walt Disney maar over The Walt Disney Company.

Gezien het feit dat deze scriptie gaat over Disneyficatie, hetgeen zelfs nog een stapje verder gaat dan The Walt Disney Company, acht ik het hoogst noodzakelijk om kennis te maken met de levensloop van Walt Disney; het leven achter het fenomeen. Walt Disney, van naam tot bedrijf tot wereldwijd bekend fenomeen. Wie was Walt Disney en wat was zijn levensloop? Alan Bryman schreef een boek over Disney en zijn wereld waarin hij een zeer beknopte levensloop geeft van Walt, om daarna verder in te gaan op diens zakelijk beleid. Naar aanleiding van deze biografie volgt hier een voor deze scriptie relevant deel van Disneys levensloop.

Op vijf december 1901 werd Walt Elias Disney geboren in Chicago, Illinois, zoon van Flora en Elias Disney. Walt was de vierde zoon en werd opgevolgd door de enige dochter van de familie, Ruth, die in 1903 werd geboren. De derde zoon was geboren in 1893 en heette Roy, de broer waar Walt later veel zaken mee zou gaan doen.

Vader Elias was een onsuccesvolle zakenman die van alles probeerde om meer geld te verdienen. De familie verhuisde meer dan eens naar een andere streek en vader zocht steeds zijn heil in een andere onderneming. Helaas liepen alle pogingen om de familie meer geld te verschaffen uit op totale mislukkingen. Vader Elias besloot uiteindelijk dat hij zijn kinderen niet wilde laten opgroeien in een vieze, moderne industriestad en zodoende verhuisde familie Disney in 1906 naar ‘Crane farm’ iets buiten Marceline, Missouri. Walt vergeet ‘Kansas Street’ in Marceline nooit meer en deze straat werd een belangrijk prototype voor Disneyland’s Main Street, U.S.A.(zie fig 1)

Figuur 1. Main Street USA, Magic Kingdom, Walt Disney World. Collin Campbell. 1969.

Walt bracht zijn jonge jaren door in Marceline en was een gemiddelde leerling die graag al zijn aandacht stopte in zijn eigen interesses zoals tekenfilms en striptekenen. Na vier jaar had zieke vader Elias zoveel financiële problemen dat de Disney familie noodgedwongen de boerderij moest verkopen en weer moest verhuizen. Deze keer verhuisden ze naar Kansas City, Missouri. Elias had een distributiecentrum van kranten overgenomen in Kansas City waar Roy en Walt kranten voor bezorgden. Twee jaar later verliet Roy het ouderlijk huis om bij een oom op een boerderij te gaan werken. Hij kwam veel thuis zodat het nauwe contact tussen beide broers niet verslapte. In de Kansas jaren was Walt nog steeds geen uitmuntende leerling en kreeg hij vaak te horen dat hij zat te dagdromen. Walt’s interesse in tekenen en strips ontwikkelde zich daarentegen des te meer, maar Elias Disney vond dat een veel te frivole activiteit en steunde Walt dan ook totaal niet in zijn tekenactiviteiten.

Aan het eind van de eerste wereldoorlog stopte Walt met de middelbare school en ging naar Parijs, waar hij reed voor ‘Rode Kruis Ambulante Diensten’. Parijs werd de tweede plaats uit Walt’s leven die veel indruk op hem maakte, naast ‘Kansas Street’ in Marceline, Missouri. Bij zijn terugkeer in 1919 probeerde hij werk te zoeken als striptekenaar in Kansas City. Uiteindelijk werd hij aangenomen bij een commerciële tekenstudio. Hij startte al snel samen met een vriend een tekenbedrijf: ‘Kansas City Animation’, maar dat bedrijf ging al snel op de fles, evenals vele andere zakelijke activiteiten die Walt probeerde te ontplooien. Walt Disney realiseerde zich dat zijn bedrijvigheid in Kansas City nergens toe leidde en vertrok met zijn laatste $40 op zak naar zijn broer Roy die inmiddels in Los Angeles woonde. Samen met zijn broer startte hij de Walt Disney Film Company in 1923. Walt wilde steeds meer technische verbeteringen doorvoeren, waardoor het bedrijf bijna weer ten onder ging. Vanaf dat moment besloot Walt zich bezig te houden met de verhaallijnen en tekeningen en Roy met de financiële aspecten van het bedrijf. Tijdens deze periode raakte Walt verliefd op een van de medewerkers van de studio, Lillian Bounds, waar hij in juli 1925 mee trouwde en twee dochters van kreeg: Diane en Sharon.

Ondanks de financiële moeilijkheden waar de broers mee kampten, wisten ze in 1926 toch de studio te verhuizen naar 2719 Hyperion Avenue, vlakbij down town L.A. Vanaf dat moment was de naam van het bedrijf niet langer de ‘Walt Disney Film Company’, maar de ‘Walt Disney Studio’. Een zakenreis van New York naar Los Angeles met de trein gaf Walt de gelegenheid om te denken en dromen en hij vertelde zijn vrouw over een stripfiguurtje een muis genaamd ‘Mortimer’. Lillian vond dat geen leuke naam en stelde ‘Mickey’ de muis voor. Walt werkte aan dit nieuwe stripfiguurtje. Ongeveer gelijktijdig met de creatie van ‘Mickey Mouse’ kwam het gebruik van geluid naar de studios in Hollywood. Disney wilde geluid synchroniseren met beeld en beweging. De Mickey filmpjes werden beroemd, maar Walt wilde absoluut alle distributie en Mickey merchandising zelf onder controle houden. De studio groeide, er kwamen steeds meer tekenaars bij en de werkzaamheden waren gigantisch, maar de inkomsten nog steeds gering, omdat Walt al het geld uitgaf aan technische vernieuwingen, zoals kleur en geluid. Daarnaast dacht hij de technische perfectie te vergroten door zijn werknemers persoonlijk op te leiden in een speciaal daarvoor opgezette tekenschool in de Studio. Zo gezegd zo gedaan, in 1932 was er een Training School voor de animators waarmee Disney veel publiciteit verwierf. Het belangrijkste vond Disney de perfecte afstemming van beeld bij verhaal en vice versa en het enthousiasme van de medewerkers voor het eindproduct. Naar aanleiding van de lessen en het groeiende enthousiasme binnen de studio besloot Disney ‘Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen’ te maken als een lange speel(teken)film. Er werd direct veel publiciteit aan de eerste getekende lange speelfilm geschonken maar ondanks dat was Walt toch bang dat de financierders het af zouden laten weten. Als gevolg daarop besloot Walt Disney alle geldschieters en leeninstanties uit te nodigen voor een voorproefje van de tot dan toe aanwezige versie van ‘Sneeuwwitje’. Ze waren allemaal enthousiast en een afgezant van ‘Bank of America’ zei: "That thing is going to make a hatful of money". Vanaf de première op 21 december 1937 was de tekenfilm een immens succes. Gezien het succes van ‘Sneeuwwitje’, wilde Walt dat de Studio zich vooral zou gaan richten op het maken van lange tekenfilms met een aangrijpend verhaal: Pinokkio, Assepoester en Bambi volgden. De studio moest uitgebreid worden om zoveel tekenaars te huisvesten en Roy en Walt Disney besloten een nieuwe studio te bouwen. Er waren geen expansie mogelijkheden op de huidige locatie en er werd uitgeweken naar Burbank in 1938. Alle krediet verkregen uit het ‘Sneeuwwitje’ succes werd geïnvesteerd in de nieuwe studio die klaar was in 1940 en 1.100 werknemers telde. De nieuwbouw van de studio te Burbank wordt ook door Marling beschreven in diens boek waarin meer uitgewijd wordt over de architectonische aspecten van de nieuwbouw. In de volgende paragraaf die specifiek over de geschiedenis van het eerste themapark in Anaheim gaat, wordt daaraan aandacht besteed. In de jaren 40 liep Walt Disney al rond met ideeën over een pretpark met de tekenfilm figuren als hoofdrolspelers en tevens een hulde aan de geschiedenis van Amerika en een vooruitblik op de toekomst van het land. Het park opende haar deuren in 1955 en werd een succes. Waar Walt in de jaren 60 zijn meeste aandacht en energie instak, was het idee van een tweede themapark in Orlando, Florida en een nieuwe stad. De gecontroleerde urbane utopie die Walt voor zich zag, noemde hij EPCOT (Experimental Prototype Community of Tomorrow). Helaas kon Walt nooit weten hoe zijn Ideale stad eruit zou komen te zien, want hij stierf aan een snel achteruitgaande gezondheid op 15 december 1966, toen EPCOT nog niet gebouwd was.