This Land:
Geschiedenis van Disneys leven en themaparken

Places in this Land:
Disneys Levensverhaal
Ontstaan Eerste Themapark
De Universele Beeldtaal
De Ideale Stad
Vermaak-Architectuur
Progress City
EPCOT / Project X
Architecten Jet-Set

Previous Land:
Inleiding

Next Land:
Disneyficatie in de moderne samenleving en hedendaagse Westerse architectuur..

Back to the Hub

Progress City

Walt probeerde dus middels Disneyland een oplossing te vinden voor de ideale stad en uit Tomorrowland vloeiden allerlei plannen voort om daaraan te gaan werken. Walt werkte in 1964 aan ‘Progress City’, (Zie fig. 24, 25) een concept dat het themaparkconcept voorbij streefde want het ging om een echte stad. Een stad met een vliegveld, kerncentrale, groene stroken met scholen, kerken, verschillende woonniveaus, een industriepark voor het testen van raketmotoren, amusementspark en als hoogtepunt in het centrum van de stad een hotel met dertig verdiepingen. Het hotel diende als ‘Wienie’ voor de stad om aan te geven waar het stadshart is en om downtown karakter te geven. De plattegrond van ‘Progress City’ is een radiaal met een groene zone om het stadshart heen en zonder auto’s. In plaats van auto’s zouden er een soort elektrische karretjes en andere vormen van snel, geluidloos vervoer moeten komen die zich in en rondom het centrum zouden bewegen. (Zie fig. 26, 27). De stad had meerdere niveaus en zones die elkaar niet in de weg zouden zitten zoals in de bestaande steden. Een zone voor vliegtuigen en fabrieken moest ver verwijderd zijn van de groene zones met huizen, scholen en kerken om op die wijze het bovengrondse niveau kalm, mooi en goed gecontroleerd te laten functioneren. De cirkels en ovalen in de plattegrond suggereren een plaats met een centrum, een ware gemeenschap, zoals ook in Disneyland alles georganiseerd is rondom een hart. Het ondergrondse niveau diende voor het vrachtverkeer dat zou kunnen laden en lossen zonder dat het rustige bovengrondse niveau daar iets van zou merken.

 

 

Figuur 24. Skyline van Progress City, Herbert Ryman, 1966.

 

 

Figuur 25. Overzicht Project X, Herbert Ryman, 1966. Stad verdeeld in zones en Wienie in het midden.

Figuur 26, 27. Project X meerdere transportlagen en de elektrische auto van de toekomst, 1966.

 

Walt las veel boeken over stedebouw en planning van verkeer, geluid en visuele aanzichten. Een boek dat veel impact op Walt had was Victor Gruen’s the Heart of Our Cities, uit 1964. Het betrof een studie met voorstellen om de urbane crisis op te lossen die volgens Gruen veroorzaakt was door verval en verdwijning van het oude stadshart. Het hart van de stad was door auto’s, suburbs en media invloeden aangetast. Het gevoel van een hechte gemeenschap was afwezig en werd vervangen door een ‘subcityscape’, waar Gruen een commerciële kakofonie mee bedoelt, zoals de vele lichtreclames in Las Vegas of op Times Square, New York City, maar tevens elke stripmall in Amerika. De competitiedrang van de ondernemers verstoort de visuele eenheid en rust, omdat allen de aandacht willen trekken met neonlichtreclame en uitbundige, schreeuwende grafische ontwerpen. Victor Gruen was zelf de eerste architect van een overdekte shoppingmall in Southdale, Minnesota (1954) waar hij had geprobeerd aandacht te schenken aan voorgenoemde problemen van visuele onrust en het verdwijnen van een gezellig centrum. Southdale was een nieuwe suburb en de shoppingmall diende een soort Main Street te worden zodat de wijk een eigen gezicht en centrum zou krijgen. Gruen’s stedebouw principes komen sterk overeen met Walt’s ideeën: aandacht voor de voetganger, open levendige interieurs en codes om de winkelfaçades met elkaar in harmonie te brengen en visuele moeheid te voorkomen. Om de suburb een eigen karakter te geven met eenheid ‘versierde’ Gruen de omgeving met typische stedelijke elementen als openbare kunst, bankjes en fonteinen. Ook andere projecten van Gruen zouden zo van Walt’s hand hebben kunnen komen, zoals Plaza Rochester in New York, waar een service niveau voor laden en lossen ondergronds was gerealiseerd, net als in ‘Progress City’. Of andersom: ‘Progress City’ had ook van Gruen’s hand kunnen komen, want hij ontwierp het ideale urbanisme als een radiaal plan (à la Corbusier) met poten van activiteit die vanuit het centrum (een cluster van downtown wolkenkrabbers) uitwaaieren.