This Land:
Disneyficatie van Architectuur en Stedenbouw in Amerika

Places in this land:
Experience Design
Shopping Malls
Metreon
Projectgeschiedenis
Ontwikkelaars en Architecten
Formele Aspecten
Situering in de Stad

Previous Land:
Disneyficatie in de Moderne Samenleving en Hedendaagse Westerse Architectuur

Next Land:
Disneyficatie van Architectuur en Stedenbouw in Nederland

Back to the Hub

HOOFDSTUK 2

Disneyficatie in de Moderne Samenleving en Hedendaagse Westerse Architectuur

In dit hoofdstuk wordt het licht geworpen op de term Disneyficatie en geplaatst in de context van architectuur en stedenbouw. Hoe wordt er over disneyficatie gesproken in de context van de architecturale verschijningsvorm en stedenbouw? Kritische reflecties over de verschillende meningen van wetenschappelijke onderzoekers: Ghirardo, McLeod, Jerde, Gruen komen aan bod. Meningen over postmoderne architectuur en stedenbouw blijken sterk uiteen te lopen. De verschillende visies staan tegenover elkaar.

2.1 Wat is Disneyficatie?

Disneyland en Disneyworld en alle andere Disneyparken zijn, zoals eerder beschreven, plaatsen waar alles veilig is en men vermaakt wordt, werelden waar geen onplezierige verrassingen plaatsvinden en alles is gesaneerd. Dit concept geprojecteerd op de wereld buiten de themaparken, heet Disneyficatie. In Disneyworld is alles overal hetzelfde. Disney is een gigantisch multinationalbedrijf dat veel controle heeft over de entertainmentindustrie, zoals tv, films, muziek, radiostations en tijdschriften. Deze producten zijn betoverend, zeer aantrekkelijk, prikkelend, spannend en technisch up-to-date, zodat ze gemakkelijk onderdeel vormen van de cultuur die mensen met hun vrienden delen. Als gevolg hiervan wordt de rol van de lokale, traditionele cultuur minder sterk evenals de eigen karakters en figuren. Gezien het feit dat de Westerse cultuur zich steeds meer uitspreidt over de wereld, zal de wereld veel van haar culturele diversiteit verliezen. Iedereen wordt langzamerhand meer hetzelfde: over de hele wereld dragen tieners dezelfde kleding, bestaande uit een spijkerbroek met T-shirt en sportschoenen. Landen als Canada, Frankrijk en Maleisië hebben zich ingezet om hun eigen culturele tradities te beschermen door de import van buitenlandse boeken, films en andere producten te limiteren. Maar grote bedrijven zoals Disney Inc. maken consumptie onderdeel van sport, entertainment en kunst en daaraan valt moeilijk te ontkomen. Als kinderen bijvoorbeeld de laatste Disneyfilm hebben gezien, is dat nog maar het begin van het consumptieproces, want dan willen ze ook de video’s, sleutelhangers, speelgoed, T-shirts, kladblokken, puntenslijpers met hun nieuwe helden erop hebben. Elke film komt uit met een heel pakket aan producten, spelletjes, kinderboeken en natuurlijk met een goed doordacht marketing plan voor het geheel. Disneys themaparken blijken tegenwoordig model te staan voor steden en commerciële projecten. Overal zijn er restaurantketens, gigantische winkelcentra en gemoderniseerde stadscentra met allemaal dezelfde patronen van consumptie, spektakel en permanente controle. Allen ontworpen om de bezoeker het gevoel te geven even weg te zijn van het dagelijkse leven en aan te zetten tot consumptie. Als deze ontwikkeling zich verder verspreidt, dan is er steeds minder ruimte voor andere waarden en normen en zullen lokale culturele tradities vervagen. Tot dusver is de Disneyficatie het meest doorgedrongen in de Westerse wereld. In dit hoofdstuk zal met name ingegaan worden op de Disneyficatie van de westerse architectuur, want uiteindelijk heeft de thematisch opgezette fantasie-architectuur en het controle- en organisatieconcept geleid tot soortgelijk ‘Experience Design’ in Noord-Amerika en Europa zoals bij vakantieoorden, hotels, stations, vliegvelden, restaurants en gemoderniseerde winkel- en stadscentra. Architecten ontwerpen veelal vanuit een Disneyvisie waarbij consumptie de vorm leidt en niet de functie. De wereld groeit als een themapark nu consumptie de belangrijkste economische factor is. De context, het totaal, is belangrijker dan het object zelf, net als in de ouderwetse stijlkamer waar de pseudo-authentieke sfeer van een gereconstrueerde historische locatie belangrijker is dan de betekenis van de afzonderlijke meubelen. De ervaring moet optimaal zijn: een volmaakt verblijf in een perfect georganiseerde wereld met het publiek als acteur. Hetgeen voortkomt uit een reactie op de mediasering van de maatschappij ofwel de opkomst van ‘Global Informational City’ en Disney Inc. Helaas neemt Disneyficatie de levendigheid en gevarieerdheid weg uit de wereld.